Οι Πατέρες της Δ' Οικουμενικής Συνόδου
Ὅπως θά γνωρίζετε, οἱ Οἰκουμενικές Σύνοδοι, ἐκτός ἀπό διάφορα σημαντικά ἐκκλησιαστικά θέματα τά ὁποῖα ρύθμισαν, ἀποφάσισαν καί τήν ὁριστική διατύπωση τῶν δογμάτων. Λέγοντας δόγματα ἐννοοῦμε τίς θεμελιώδεις ἀλήθειες τῆς πίστης μας. Εἶναι αὐτά πού μᾶς κάνουν Χριστιανούς καί στρέφουν τόν ἀγῶνα μας πρός τήν σωστή κατεύθυνση.
Οἱ Ἅγιοι Ἱεράρχες οἱ ὁποῖοι τό 451 συγκεντρώθηκαν στήν Χαλκηδόνα, ἀπέναντι ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη, εἶχαν νά ἀντιμετωπίσουν πλανεμένες ἀντιλήψεις γιά τό ποιός εἶναι ὁ Χριστός. Τήν Ἐκκλησία ταλαιπωροῦσαν δύο αἱρέσεις ἀντίθετες, αὐτή πού ὑποστήριζε πώς ὁ Χριστός εἶναι μόνο Θεός καί ἐκείνη πού νόμιζε πώς ἦταν τέλειος μέν ἀλλά ἄνθρωπος μόνο. Καί ἡ Σύνοδος ξεκαθάρισε πώς εἶναι Θεάνθρωπος, ἔχει δύο φύσεις δηλαδή.
Ἀδελφοί μου, τά δόγματα φανερώνουν τί εἴδους Χριστιανοί εἴμαστε. Τί σημαίνει ὅτι ὁ Χριστός μας εἶναι Θεάνθρωπος; Ποιά σημασία ἔχει αὐτό γιά ἐμᾶς; Καί ὅμως, ἀπό τό πῶς θά βιώσουμε αὐτή τήν ἀλήθεια ἐξαρτᾶται ἡ ποιότητα τῆς πίστης μας. Τό ἄν σκεφτόμαστε καί πράττουμε σύμφωνα μέ τίς δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ καθορίζει ἄν ἡ χριστιανωσύνη μας εἶναι ὑγιής ἤ ἄρρωστη.
Οἱ Πατέρες πού γιορτάζουμε σήμερα γνώριζαν πολύ καλά, μέ τόν φωτισμό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὅτι στό Πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ μπόρεσαν νά συνυπάρξουν ἡ θεϊκή μέ τήν ἀνθρώπινη φύση χωρίς ἡ μία νά ἐπηρεάζει τήν ἄλλη. Οἱ λέξεις πού χρησιμοποίησαν γιά νά περιγράψουν τό φαινόμενο ἦταν ἀσυγχύτως (δηλαδή χωρίς νά μπερδεύονται ἤ νά συγχωνεύονται) καί ἀδιαιρέτως (χωρίς νά ἀποχωρίζονται καί νά διασπῶνται).
Μά, πῶς γίνεται αὐτό; Πῶς εἶναι δυνατόν νά μήν παραμερίζει ἡ μιά φύση τήν ἄλλη; Πῶς συνεργάζονται; Αὐτές εἶναι πολύ λογικές ἀπορίες, μόνο πού ἐδῶ ἔχουμε καταστάσεις πού ξεπερνοῦν κατά πολύ τίς δυνατότητες τῆς λογικῆς μας. Καί εὐτυχῶς. Διότι μόνο ἔτσι θά μπορούσαμε νά σωθοῦμε.
Γιατί; Διότι ὁ Θεός πῆρε τήν πρωτοβουλία νά κάνει τά ἀνθρώπινα δικό Του τόπο, ἔτσι ὥστε τά δικά Του, ἡ θεότητα, νά γίνουν τόπος τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτό 21
εἶναι ἁγιασμός καί θέωση. Μέ τό νά ὑπάρχουν μαζί, γιά πάντα, οἱ δύο φύσεις στόν Χριστό μπορεῖ πλέον ὁ καθένας μας νά γίνει θεός κατά χάριν.
Αὐτό εἶναι, μέ δυό λόγια, τό μυστήριο τῆς σωτηρίας μας. Ὅμως ὑπάρχει καί κάποια ἄλλη σημαντική συνέπεια τοῦ ἀσυγχύτως καί ἀδιαιρέτως γιά τή ζωή μας. Ποιά εἶναι αὐτή; ὁ ἄνθρωπος τώρα μπορεῖ νά συνυπάρχει καί νά συνεργάζεται μέ τόν Θεό.
Γνωρίζουμε, ἀδελφοί μου, πώς ὅλοι μας ἔχουμε τήν τάση νά σκεφτόμαστε μέ τήν λογική τῶν ἄκρων. Ἤ τό ἕνα θά ἰσχύει ἤ τό ἄλλο, δύσκολα μπορεῖ νά συλλάβει τό μυαλό μας ὅτι δύο καταστάσεις ἰσχύουν ταυτόχρονα. Ἔτσι λοιπόν, τόν τέταρτο καί τόν πέμπτο αἰῶνα μετά Χριστόν, ἄλλοι σκέφτονταν ὅτι μπροστά στήν θεϊκή φύση ἡ ἀνθρώπινη δέν θά μποροῦσε νά σταθῆ, ἐνῶ ἄλλοι θεωροῦσαν πώς ἡ θεϊκή ἀπουσίαζε διότι δέν θά μποροῦσε νά συνυπάρξει μέ τήν ἀνθρώπινη. Καί ἡ Δ΄ Οἰκουμενική Σύνοδος εἶπε «ὄχι» καί στίς δύο πλευρές!
Μετά τήν Ἐνανθρώπηση, λοιπόν, μᾶς χαρίστηκε τό δῶρο νά συνυπάρχουμε μέ τόν Θεό καί νά συνεργαζόμαστε μαζί Του. Μᾶς πρόσφερε τήν ἀνεκτίμητη εὐλογία νά δέχεται τήν προσωπικότητά μας, νά σέβεται τήν ἐλευθερία μας, νά στέλνει τή Χάρη Του μέσα ἀπό τούς ἰδιαίτερους δρόμους πού ἔχει κάθε ψυχή. Μέ τόν τρόπο αὐτό, καθώς ὁ ἄνθρωπος ἁγιάζεται, λαμβάνει σάρκα καί ὀστᾶ πάλι ὁ Χριστός μέσα σέ αὐτόν, μέ ἕναν ξεχωριστό τρόπο κάθε φορά. Ὅπως ἔγραψε ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, «ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ ἐπιθυμεῖ σέ κάθε ἀνθρώπινη πράξη, νά ἐνεργεῖται ξανά τό μυστήριο τῆς Ἐνανθρωπήσεώς Του». Ναί, κάθε Ἅγιος εἶναι ὁ Χριστός μέ διαφορετική μορφή! Ὅπως ἀντιλαμβανόμαστε, ἡ ψυχή καί ἡ ζωή τοῦ καθενός μας γίνονται ὁ χῶρος ἐκεῖνος ὅπου ξετυλίγεται καί πάλι τό ἀσύλληπτο μυστήριο τῆς συνεργασίας Θεοῦ καί ἀνθρώπου, ὅπως ἔγινε γιά πρώτη φορά μέ τήν Παναγία μας. Μέσα στό νοῦ μας καί στήν καρδιά μας ὑπάρχουν πιά μαζί καί συνεργάζονται, ἀσυγχύτως καί ἀδιαιρέτως, τό θεϊκό μέ τό ἀνθρώπινο.
Συχνά χάνουμε αὐτή τήν εὐλογημένη ἰσορροπία. Ἄλλοτε ὁ ἄνθρωπος παραμερίζει καί ἐξαφανίζεται, δηλαδή τά περιμένουμε ὅλα ἀπό τόν Θεό χωρίς νά κάνουμε ἐμεῖς ὅσα μᾶς ἀναλογοῦν. Καί ἄλλοτε ἐμεῖς σπρώχνουμε τόν Θεό στήν ἄκρη γιά νά πράξουμε τά δικά μας, σάν Αὐτός νά μήν ὑπάρχει ἤ σάν νά εἶναι ἐμπόδιο. Αὐτούς τούς δύο κινδύνους θέλει νά διώξει ἀπό τή ζωή μας ὁ Χριστός. Αὐτούς τούς δύο τρόπους νά ζημιωθοῦμε πνευματικά προλαβαίνει καί διορθώνει τό δόγμα τῆς Χαλκηδόνας. Νά γιατί ἔχουν ὑπαρξιακή σημασία οἱ ἀλήθειες τῆς πίστης.
Οἱ Ἅγιοι πού γιορτάζουμε σήμερα συνέχισαν τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ καί τό ἔκαναν πιό φανερό στά μάτια μας. Μακάρι νά τό συνειδητοποιήσουμε ὥστε νά πιάσει τόπο καί γιά ἐμᾶς αὐτό τό ἀσύλληπτο δῶρο! Δηλαδή νά γίνουμε χριστοειδεῖς, ὅμοιοι μέ τόν Χριστό.
Πηγή: π. Βασίλειος Θερμός, https://www.ecclesiagreece.gr/ , Περιοδικό Εφημέριος Ιουλίου 2025